Personeelstekort in de kinderopvang: zo houd je je groepen open

Het personeelstekort in de kinderopvang heeft een direct gevolg dat je in weinig andere sectoren ziet: zonder genoeg pedagogisch medewerkers mag je simpelweg minder kinderen opvangen. Elke openstaande vacature betekent dus minder plekken, langere wachtlijsten en ouders die hun werk moeten aanpassen. Tegelijk vissen kinderopvangorganisaties in dezelfde vijver als het onderwijs en de zorg. In deze gids lees je wat je daar als organisatie zelf aan kunt doen.

Waarom het personeelstekort in de kinderopvang zo voelbaar is

De beroepskracht-kindratio

De beroepskracht-kindratio (BKR) legt vast hoeveel pedagogisch medewerkers er minimaal aanwezig moeten zijn voor een bepaald aantal kinderen, afhankelijk van hun leeftijd. Die regels zijn er om kwaliteit en veiligheid te borgen, en ze zorgen ervoor dat je een tekort niet kunt opvangen door "even harder te werken". Valt een medewerker uit, dan moet er vervanging komen of gaan er minder kinderen naar de groep. Voor de precieze rekenregels kun je terecht bij de Rijksoverheid en je brancheorganisatie.

Kwalificatie-eisen

Een pedagogisch medewerker moet een diploma of kwalificatie hebben die past bij het werk. Welke opleidingen precies volstaan, staat in de kwalificatie-eisen van de cao Kinderopvang. Die lijst wordt af en toe aangepast, dus check altijd de actuele versie voordat je een vacature schrijft of iemand aanneemt. Wie nog geen passend diploma heeft, kan vaak via een leertraject of BBL wel in de groep starten, onder voorwaarden.

Deeltijd en kleine contracten

Veel pedagogisch medewerkers werken in deeltijd, en in de bso zijn de uren per dag van nature beperkt. Dat maakt het werk aantrekkelijk voor wie werk en gezin wil combineren, maar ook lastiger voor wie een volledig inkomen nodig heeft. Kleine contracten betekenen dat je meer mensen nodig hebt voor dezelfde bezetting.

Werkdruk en verantwoordelijkheid

Werken met jonge kinderen is mooi en zwaar tegelijk. Daarnaast komen er observaties, oudergesprekken en administratie bij. Als het team onderbezet is, wordt die druk groter en vertrekken mensen sneller.

Wie zoek je eigenlijk?

Voordat je gaat werven, is het goed om breder te kijken dan "ervaren pedagogisch medewerker met diploma". Er zijn meer groepen die geschikt kunnen zijn:

• Pas afgestudeerden van mbo- en hbo-opleidingen in pedagogiek en kinderopvang.
• Zij-instromers uit bijvoorbeeld de retail, horeca of zorg, die graag met kinderen willen werken en via een BBL-traject een kwalificatie halen.
• Onderwijsassistenten en leerkrachten die minder uren willen of een andere werkomgeving zoeken. Check wel of hun diploma aan de kwalificatie-eisen voldoet.
• Studenten in pedagogische of onderwijsrichtingen, bijvoorbeeld voor de bso.
• Oud-medewerkers die gestopt zijn voor de zorg voor hun eigen kinderen en nu terug willen.

Voor elke groep werkt een andere boodschap. Een zij-instromer wil weten hoe het leertraject eruitziet en wat hij of zij verdient tijdens de opleiding. Een ervaren medewerker wil vooral weten hoe het team is en hoeveel ruimte er is voor eigen ideeën.

Werven in de kinderopvang: wat werkt

Laat de groep en het team zien

Een pedagogisch medewerker kiest voor een team en een locatie, niet voor een logo. Laat zien hoe de groep eruitziet, wie de collega's zijn en hoe jullie werken. Foto's van de echte ruimte, de buitenspeelplaats en het team overtuigen meer dan algemene teksten over "liefdevolle opvang". Let bij beeld uiteraard op privacy: laat kinderen niet herkenbaar in beeld zonder toestemming van ouders, en kies bij twijfel voor beeld van de ruimte of het team.

Beschrijf een dag op de groep

Van de breng-tijd tot het ophalen: de kringmomenten, het eten, de slaapjes, het buitenspelen, de overdracht naar ouders. Een dag bij ons maakt het werk tastbaar, vooral voor zij-instromers die nog geen beeld hebben van de praktijk.

Wees helder over uren en contract

Hoeveel uur is de functie, op welke dagen, is uitbreiding mogelijk? Combineer je bijvoorbeeld dagopvang en bso, of is er een combinatiefunctie met een basisschool? Voor veel kandidaten bepaalt dit of ze verder lezen.

Maak solliciteren makkelijk

Veel kandidaten zoeken op hun telefoon, tussen andere dingen door. Een kort formulier met naam, contactgegevens en een cv of korte toelichting is genoeg voor een eerste gesprek. Nodig geschikte mensen snel uit om een ochtend mee te draaien.

Wie één ochtend op de groep heeft meegedraaid, weet meer over jullie dan na drie gesprekken. En jij weet meer over haar.

Meer over werving in het algemeen lees je in onze gids over personeel werven.

Zij-instroom en BBL in de kinderopvang

Zij-instroom is een van de belangrijkste manieren om het personeelstekort in de kinderopvang structureel aan te pakken. Via een BBL-traject werkt iemand op de groep en volgt hij of zij tegelijk een opleiding. Tijdens de opleiding telt een BBL-leerling onder voorwaarden deels mee in de formatie; welke voorwaarden dat zijn, staat in de cao en de regelgeving.

Zo maak je zij-instroom tot een succes:

• Maak een aparte pagina of vacature voor zij-instromers, met uitleg over de opleiding, de duur, de begeleiding en het salaris.
• Wijs een vaste praktijkopleider of werkbegeleider aan.
• Laat een eerdere zij-instromer haar verhaal vertellen, inclusief de twijfels vooraf.
• Houd rekening met de combinatie werk, school en privé, vooral bij mensen met een eigen gezin.

Een voorbeeld: een organisatie met vijf locaties

Neem een kinderopvangorganisatie met vijf locaties in een middelgrote stad, met dagopvang en bso. Op twee locaties staan structureel vacatures open en er moeten af en toe groepen dicht. De organisatie pakt het in een paar stappen aan.

1. 1Ze vraagt alle medewerkers met een klein contract of ze meer uren willen werken, en maakt combinaties tussen dagopvang en bso mogelijk.
2. 2Ze maakt per locatie een vacature met foto's van de ruimte, het team en een beschrijving van een dag op de groep.
3. 3Ze start een BBL-groep voor zij-instromers, met een vaste praktijkopleider en een informatieavond voor geïnteresseerden.
4. 4Ze vraagt ouders en medewerkers om de vacatures in hun netwerk te delen, met een duidelijke link.
5. 5Ze plant met iedere nieuwe medewerker gesprekken na een week, een maand en drie maanden.

Geen van die stappen is spectaculair. Samen zorgen ze ervoor dat er meer uren beschikbaar komen, dat nieuwe mensen beter weten waar ze aan beginnen en dat ze ook blijven. Dat is precies hoe je in een krappe markt het verschil maakt: niet met één grote campagne, maar met een reeks kleine verbeteringen die je volhoudt.

Personeel behouden in de kinderopvang

Vaste, vertrouwde gezichten op de groep is goed voor kinderen, ouders en het team. Behoud loont dus dubbel.

• Bied meer uren aan wie dat wil. Combinatiefuncties met bso, een basisschool of andere taken binnen de organisatie kunnen een klein contract laten groeien.
• Geef ruimte voor ontwikkeling. Denk aan scholing in specifieke pedagogische methodes, doorgroei naar pedagogisch coach of locatiemanager, of specialisatie in baby's of bso.
• Bescherm de groepsbezetting. Te vaak alleen staan of steeds invallen op een andere groep is een veelgenoemde reden om te vertrekken. Vaste groepen en vaste duo's helpen.
• Investeer in de eerste weken. Een goede start met een buddy en voldoende inwerktijd voorkomt vroege uitval. Lees meer in onze gids over onboarding.
• Luister naar je team. Vraag regelmatig wat beter kan, en doe er zichtbaar iets mee.

Voor de bredere aanpak en strategieën die in elke sector werken, lees je onze gids over personeelstekort. Werk je zelf ook samen met scholen voor combinatiefuncties, dan is de gids over personeelstekort in het onderwijs interessant.

Zo helpt Employeur

Met Employeur maak je zelf vacatures waarin je de locatie, het team en een dag op de groep laat zien, met foto's, video en een tijdlijn. Kandidaten solliciteren in een paar minuten, met of zonder cv. Heb je meerdere locaties, dan bundel je met een werken-bij-website alle vacatures, verhalen van collega's en een aparte pagina voor zij-instroom op één plek. In je dashboard houd je overzicht over alle kandidaten per vacature.